Hücre Döngüsünün Kontrolü ve Kanser
Kontrol Noktaları, Dur/Devam Sinyalleri ve Tümör Oluşumu
? HÜCRE DÖNGÜSÜNÜN KONTROLÜ
Hücre döngüsü başıboş ilerlemez. Döngünün belirli noktalarında “Dur” veya “Devam Et” sinyalleri veren özel kontrol noktaları vardır. Bu mekanizma, hatalı hücrelerin oluşumunu engeller.
Hücre yeterince büyüdü mü?
Ortamda yeterli besin ve büyüme faktörü var mı?
DNA hasarlı mı?
Her şey uygunsa “Devam Et” sinyali verilir.
DNA eşlenmesi (replikasyon) hatasız tamamlandı mı?
Hücre bölünme büyüklüğüne ulaştı mı?
Bütün kromozomlar iğ ipliklerine tam olarak tutundu mu?
(Bu kontrol, kromozomların yeni hücrelere eşit dağılmasını garanti eder).
Hücre döngüsünü kontrol eden spesifik moleküllerin (siklinler, siklin bağımlı kinazlar vb.) isimlerine müfredat gereği girilmez. Sadece kontrolün mantığını bilmeniz yeterlidir.
⚠️ KONTROL KAYBOLURSA: KANSER
Hücre döngüsünün kontrol mekanizması (DNA hasarı, mutasyon vb. nedeniyle) bozulursa ne olur?
- Hücreler, “Dur” sinyallerine cevap vermez.
- İhtiyaç olmasa bile kontrolsüz ve hızlı bir şekilde bölünmeye devam ederler.
- Bu kontrolsüz çoğalan hücre topluluğuna tümör, bu hastalığa ise kanser denir.
Kanserli hücreler normal hücrelerden farklı olarak işlevlerini yerine getirmezler, tek amaçları sürekli bölünmektir. Besin ve oksijeni tüketerek sağlıklı dokuları işgal ederler (Metastaz).