Mitoz Bölünme ve Evreleri
Profaz, Metafaz, Anafaz, Telofaz ve Sitokinez
? MİTOZUN GENEL ÖZELLİKLERİ
Mitoz bölünme, genetik devamlılığı sağlayan kusursuz bir kopyalama işlemidir. Bir hücreden, genetik yapısı birbirinin ve ana hücrenin tıpatıp aynısı olan 2 yeni hücre oluşur.
Çok hücreli canlıların vücut (soma) hücrelerinde gerçekleşir (Deri, karaciğer, kemik iliği vb.).
Bölünme sonucunda kromozom sayısı değişmez (2n → 2n). Tür içi özellikler korunur.
- Tek Hücrelilerde: Üreme (Eşeysiz üremenin temeli).
- Çok Hücrelilerde: Büyüme, gelişme ve onarım (rejenerasyon).
? MİTOZUN EVRELERİ (KARYOKİNEZ)
Mitoz, İnterfaz (hazırlık) evresini tamamlamış bir hücrede başlar. İşte adım adım süreç:
Profaz: Sahne Hazırlanıyor
- Kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozoma dönüşür.
- Çekirdek zarı ve çekirdekçik eriyerek kaybolur.
- Sentrozomlar zıt kutuplara giderek iğ ipliklerini oluşturur.
Metafaz: Hizalanma
- Kromozomlar hücrenin tam ortasında (ekvatoral düzlemde) tek sıra halinde dizilir.
- Kromozomların en net görüldüğü evredir.
Anafaz: Ayrılık Vakti (En Kritik Evre)
- Sentromer bölünür.
- Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.
- Her kromatit artık bağımsız bir kromozomdur. (Kromozom sayısı geçici olarak 2 katına çıkar).
Telofaz: Normale Dönüş
- Profazın tam tersidir.
- İğ iplikleri kaybolur, çekirdek zarı yeniden oluşur.
- Aynı hücre içinde iki ayrı çekirdek oluşmuş olur.
✂️ SİTOKİNEZ: SİTOPLAZMA BÖLÜNMESİ
Çekirdek bölünmesi bittikten sonra hücrenin fiziksel olarak ayrılması gerekir. Bu olay bitki ve hayvan hücrelerinde farklıdır:
Hücre zarı dıştan içe doğru boğumlanarak bölünür.
Hücre çeperi sert olduğu için boğumlanma olmaz. Golginin salgılarıyla ara lamel oluşur ve içten dışa bölünür.