Hücre Zarından Madde Geçişleri (Pasif Taşıma)
Basit Difüzyon, Kolaylaştırılmış Difüzyon ve Genel Kurallar
? MADDE GEÇİŞLERİNİN GENEL KURALI
Zardan Geçiş Kuralları
✅ Küçük Moleküller
Su, gazlar (O₂, CO₂), glikoz, mineral gibi küçük moleküller porlardan geçebilir.
❌ Büyük Moleküller
Protein, nişasta, yağ gibi büyük moleküller porlardan geçemez. Endositoz / Ekzositoz gerekir.
Geçiş kolaylığı kuralları:
• Nötr moleküller, iyonlara göre daha kolay geçer
• Yağda çözünenler (A, D, E, K vitaminleri), çözünmeyenlere göre daha kolay geçer
? PASİF TAŞIMA
Pasif Taşımanın Özellikleri
Difüzyon Çeşitleri
1️⃣ Basit Difüzyon
Moleküller fosfolipit tabakasından doğrudan geçer
Geçen maddeler: O₂, CO₂, alkol, yağ asidi
Taşıyıcı protein: ❌ Kullanılmaz
Enzim: ❌ Kullanılmaz
ATP: ❌ Harcanmaz
2️⃣ Kolaylaştırılmış Difüzyon
Taşıyıcı proteinler yardımıyla geçiş hızlandırılır
Geçen maddeler: Glikoz, amino asit, su, iyonlar
Taşıyıcı protein: ✅ Kullanılır
Yön: Çoktan → Aza
ATP: ❌ Harcanmaz
? Aklında Bulunsun:
Kolaylaştırılmış difüzyonda protein kullanılması, olayın aktif taşıma olduğu anlamına gelmez. Ayırt edici kriter: enerji harcanıp harcanmadığıdır.
? Kritik Soru Tipi:
“Glikozun hücre zarından geçişinde ATP harcanır mı?” → Glikoz kolaylaştırılmış difüzyonla geçer, ATP harcanmaz. Ancak glikozun az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçmesi istenirse → aktif taşıma gerekir.