Bilimsel Yöntem Basamakları

Gözlem, Hipotez, Deney, Teori ve Kanun

? BİLİMSEL YÖNTEM BASAMAKLARI

Bilimsel bir problemin çözümünde izlenen sistemli yoldur.

1
Gözlem Yapma

Nitel (duyu organları) veya nicel (ölçü aletleri)

2
Problemi Belirleme

Sorunun ne olduğunu netleştirme

3
Veri Toplama

Problemle ilgili bilgi toplama

4
Hipotez Kurma

Probleme sunulan geçici çözüm

5
Tahmin Yapma

“Eğer … ise … dır” kalıbı

6
Kontrollü Deney Yapma

Hipotezi test etme

7
Sonuçları Değerlendirme

Doğrulandı → Teori/Kanun  |  Doğrulanmadı → 4. adıma dön

?️ GÖZLEM ÇEŞİTLERİ

?️ Nitel Gözlem

Duyu organlarıyla yapılır.
Kesinlik ifade etmez.
Ör: “Hava bugün sıcak.”

? Nicel Gözlem

Ölçü aletleriyle yapılır.
Daha güvenilirdir.
Ör: “Hava 35°C.”

? HİPOTEZ VE KONTROLLÜ DENEY

İyi Bir Hipotez Nasıl Olmalı?

? Deneye açık olmalı
? Eldeki verilere uygun
? Değiştirilebilir olmalı

Kontrollü Deneyde Değişkenler

? Bağımsız Değişken (Sebep)

Bizim değiştirdiğimiz, etkisi araştırılan faktör.
Ör: Işık rengi

? Bağımlı Değişken (Sonuç)

Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen faktör.
Ör: Fotosentez hızı (gaz çıkışı)

? TEORİ ve KANUN FARKI

Özellik? Teori⚖️ Kanun
Cevapladığı soru“Neden?”“Ne?”
NitelikGeniş kapsamlı açıklamaEvrensel gerçek
ÖrneklerEvrim Teorisi, Hücre TeorisiYerçekimi Kanunu, Mendel Kanunları

⚠️ Hoca Notu:
“Teoriler ispatlanınca kanuna dönüşür” ifadesi YANLIŞTIR. Teori ve kanun farklı bilgi türleridir. Biri diğerine dönüşmez!

Sonuç

Bilimsel yöntem; gözlem, problem belirleme, veri toplama, hipotez kurma, tahmin, kontrollü deney ve sonuç değerlendirme basamaklarından oluşur. Gözlemler nitel (duyu) ve nicel (ölçü aleti) olarak ikiye ayrılır. Kontrollü deneyde bağımsız değişken (sebep) ve bağımlı değişken (sonuç) birbirinden ayrılmalıdır. Teori “neden” sorusuna cevap veren açıklama, kanun “ne” sorusuna cevap veren evrensel gerçektir — biri diğerine dönüşmez.