Kirlilik Çeşitleri ve Etkileri

Su, Toprak, Radyoaktif Kirlilik ve Ötrofikasyon Süreci

? SU KİRLİLİĞİ

Su kaynaklarının (okyanus, deniz, göl, nehir) kimyasal, fiziksel ve biyolojik özelliklerinin canlılara zarar verecek şekilde bozulmasıdır.

Temel Kirleticiler:

Sanayi atıkları (Ağır metaller)
Evsel atıklar (Deterjanlar)
Tarım ilaçları (Pestisitler)
Petrol sızıntıları

SINAVDA ÇIKAR!

? ÖTROFİKASYON SÜRECİ

Göl ve nehir gibi su kaynaklarında azot ve fosfor miktarının artmasına bağlı olarak alglerin aşırı çoğalması ve suyun kirlenmesidir.

Suya karışan gübre ve deterjanlar Azot (N) ve Fosfor (P) miktarını artırır.

Bu mineralleri seven algler (su yosunları) hızla çoğalır (Alg Patlaması). Su yeşil ve bulanık olur.

Yüzeyi kaplayan algler yüzünden ışık alt tabakalara geçemez. Dipteki bitkiler fotosentez yapamaz ve ölür.

Ölen bitkileri ayrıştıran saprofit (ayrıştırıcı) sayısı artar. Saprofitler sudaki oksijeni hızla tüketir.

Oksijen yetersizliğinden balık ölümleri başlar ve kokuşma (kötü koku) oluşur.

? TOPRAK KİRLİLİĞİ

Toprağın verimini düşüren ve yapısını bozan her türlü kimyasal değişimdir. Asit yağmurları, tarım ilaçları ve endüstriyel atıklar başlıca sebeptir.

⚠️ Kritik Kavram: Biyolojik Birikim

Toprağa veya suya karışan zehirli maddelerin (DDT, cıva, kurşun) besin zinciri yoluyla canlıların dokularında birikmesidir.

Unutma: Besin piramidinde üreticiden tüketiciye (yukarı) doğru gidildikçe biyolojik birikim ARTAR. En çok zehir, zincirin en tepesindeki canlıda (örneğin insanda) birikir.

☢️ Radyoaktif Kirlilik

Nükleer santral kazaları veya tıbbi atıklar sonucu yüksek enerjili ışınların yayılmasıdır.

DNA yapısını bozar (Mutasyon).
Kanser ve sakat doğumlara neden olur.
Etkisi nesiller boyu sürebilir.

? Ses Kirliliği (Gürültü)

İnsan sağlığını olumsuz etkileyen istenmeyen seslerdir.

Fizyolojik: İşitme kaybı, yüksek tansiyon.
Psikolojik: Stres, uyku bozukluğu, dikkat dağınıklığı.